تشکیل تخم مرغ

مراحل تشکیل تخم مرغ

یک تخم مرغ تازه و باکیفیت دارای شکل بیضوی، تمیز، صاف و سطحی براق بوده و پوسته عاری از ترک ویا سایر نواقص می باشد. در تخم مرغهای سفید رنگ پوسته بطور یکنواخت سفید خالص و در تخم مرغهای قهوه ای، پوسته دارای رنگ قهوه ای  یکنواختی می باشد. پس از شکستن تخم مرغ و ریختن محتویات بر روی یک سطح صاف آلبومن باید شفاف یا کمی کدر بوده که حالت ژله مانند داشته و نیز عاری از هرگونه مواد مثل لکه های خونی و گوشتی باشد. زرده سالم رنگ زرد یا نارنجی روشن داشته و در مرکز تخم مرغ توسط شالاز معلق می ماند. محتویات تخم مرغ باید عاری از هرگونه آلودگی میکروارگانیسمی باشد.

دستگاه تولید مثل مرغ

لوله تناسلی مرغ اویدوکت نام دارد. جنس ماده اکثر گونه های حیوانات دارای دو اویدوکت فعال می باشد درحالیکه در پرندگان فقط اویدوکت چپ توسعه یافته است. زمان شکل گیری تخم مرغ در اویدوکت در حدود 48-24 ساعت است که از زمان تخمک گذاری تا زمان تخم گذاشتن بطول می انجامد.

تخمدان

زرده در داخل فولیکول در تخمدان رشد کرده وبالغ می شود.وقتی فولیکول بالغ شد فولیکول پاره شده وزرده دراویدوکت آزاد می شود(اوولاسیون). معمولا درعرض چند دقیقه پس از تخم گذاری اوولاسیون رخ می دهد.پس از اوولاسیون زرده دستخوش هیچ توسعه ای نمی شود.سایز زرده معیارمهمی جهت فرآیندتولید تخم مرغ است زیرا هفتاد درصد تخم مرغ را زرده تشکیل می دهد.رنگ زرده ویژگی کیفی مهم دیگری از نظر مصرف کنندگان می باشد.رنگ زرده توسط نوع ومقدار رنگدانه ها خواه طبیعی خواه سنتتیک در خوراک مرغ وتوانایی حیوان به جذب این رنگدانه ها تعیین می گردد.بنابراین رنگ زرده تخم مرغ ویژگی مهمی جهت انتخاب توسط کمپانی های ژنتیکی نمی باشد.
                     
                             
                              

اینفاندیبولوم

کار اصلی اینفاندیبولوم که شبیه قیف می باشد گرفتن زرده در لحظه اوولاسیون از تخمدان است.اولین لایه از آلبومین غلیظ که زرده را احاطه می کنددر اینفاندیبولوم ترشح می شود.مواد متشکله شالاز نیز در اینفاندیبولوم ترشح می شوند.شالاز رشته های سفید درهم تابیده در هردو قطب تخم مرغ است که عملکرد آن ثابت نگه داشتن زرده در مرکز تخم مرغ می باشد.تخم مرغ فقط 30-15 دقیقه قبل از ورود به  مگنوم در اینفاندیبولوم می ماند.

مگنوم

بزرگترین قسمت اویدوکت مگنوم می باشد که در این قسمت آلبومین یا سفیده تخم مرغ اطراف زرده افزوده می شود.قسمت آلبومین تخم مرغ که زرده را دربرمی گیرد از 4 لایه مجزا شکل گرفته است. آلبومین رقیق وآبکی (لایه آلبومین رقیق خارجی ولایه آلبومین رقیق داخلی)، آلبومین نیمه جامد(آلبومین شالازی فروس ولایه آلبومین غلیظ داخلی). آلبومنین غلیظ بزرگترین قسمت آلبومین است.آلبومین تخم مرغ تقریبا شصت درصد از کل تخم مرغ را تشکیل می دهد وحاوی بیش از چهل پروتئین متفاوت است پروتئینهای اصلی آلبومین شامل اووآلبومین، اووترانسفرین، اووموکوئید واووگلوبولین هستند. اووموسین که یک پروتئین رشته ای است برای حفظ کیفیت آلبومین مهم است زیرا به آلبومین حالت ژله مانند داده وبه آن شکل می دهد.یک تخم مرغ تازه وبا کیفیت همراه است با آلبومین متراکم وتوده ای شکل که ظاهرژله مانند دارد.آلبومین آبکی موردقبول مصرف کنندگان نمی باشد ونشاندهنده کهنگی تخم مرغ است.مقدار آلبومین غلیظ درزمانیکه تخم گذاشته می شود زیاد بوده وسپس به آرامی تبدیل به آلبومین رقیق توسط عمل آنزیمهای لیزوزومی می گردد. فاکتورهایی که میزان تبدیل البومین غلیظ را به آلبومین رقیق تحت تاثیر قرارمی دهد سن تخم مرغ ودمای آن در طی ذخیره سازی می باشد.همچنین غلظت البومین با افزایش سن مرغ کاهش می یابد.برخی از بیماریها نیز که برروی اویدوکت تاثیر می گذارند مانند برونشیت عفونی وسندرم کاهش تخم مرغ واسترسهای عمومی باعث کاسته شدن از غلظت آلبومین می گردند.مقدار آلبومین غلیظ از طریق انتخاب ژنتیکی و تفاوتهای قابل توجه موجود دربین واریته های تجاری مختلف میتواند افزایش یابد.

ایسموس

دراین ناحیه از اویدوکت غشاء پوسته (داخلی وخارجی) به پوسته تخم مرغ افزوده می شوند.درایسموس ساختمانهای خاصی که اجسام پستانی نامیده می شوند به غشاءپوسته اضافه می گردند که در کلسیفیکاسیون پوسته تخم مرغ دارای نقش حائز اهمیتی می باشند.

رحم

رحم مکان تشکیل پوسته است که بعنوان غدد پوسته سازشناخته می شود.زمانیکه تخم مرغ ایسموس را ترک می کندپوسته های غشا شل وچروکیده اند.غشاهای پوسته زمانیکه تخم مرغ وارد رحم می گردد بوسیله روش پلامپینگ سفت وکشیده می شوند.آب از طریق غشاهای پوسته به البومین پمپ می شود .حجم آلبومین در طی مرحله پلامپینگ دو برابرشده وبه تخم مرغ شکل نهایی می دهد.کشیده شدن غشاهای پوسته بطورسفت و حذف چروک ها جهت شکل گیری ساختمان صحیح پوسته وبهبود انتقال کلسیم در طی تشکیل پوسته ضروری است.پلامپینگ آلبومین با بالارفتن سن مرغ ودر اثر برخی بیماریها مثل IB , EDS کاهش می یابد. افزایش جریان خون در رحم برای انتقال مقدار زیادی از کلسیم به تخم مرغ ضروری است.عموما 2-3 گرم کلسیم در طی تشکیل پوسته اضافه می شود. یونهای کلسیم وکربنات از خون به مایع رحم منتقل می شوند. کلسیم به میزان 300mg/hour به تخم مرغ منتقل می شود.

واژن

واژن هیچ نقشی در توسعه تخم مرغ ندارد. تخم مرغ تا زمانیکه مرغ وارد آشیانه شده و آماده تخمگذاری گردد در واژن باقی می ماند.                                                        
                                                  

لایه های پوسته تخم مرغ

غشاهای پوسته:

غشاهای پوسته در بخش ایسموس اویدوکت به تخم مرغ افزوده می شوند. پوسته کلسیفه شده بر روی غشاهای پوسته شکل می گیرد.هرگونه نقص در غشاهای پوسته یا شکست در پلامپینگ آلبومین باعث کلسیفیکاسیون ناقص، ساختمان ضعیف یا ضعف پوسته می گردد.

اجسام پستانی:

در ایسموس اجسام پستانی برروی غشای تخم مرغ توسعه می یابند. این اجسام بطرز محکمی به غشاء خارجی پوسته متصل شده و در شروع مراحل کلسیفیکاسیون اهمیت زیادی دارند. لایه پستانی باید یک صفحه ممتد را تشکیل دهد تا بتواند کل غشاء پوسته را پوشش دهد. بخش لایه پستانی تحت کنترل زنتیکی است. وجود نقص در این لایه منجر به ایجاد ساختمان ضعیف پوسته و ضعف در استحکام پوسته خواهد شد.

لایه ماتریکس آلی:

در رحم کلسیفیکاسیون پوسته با تولید رشته های پروتئینی ماتریکس توسط اجسام پستانی آغاز میگردد. ماتریکس آلی بوسیله آغاز صحیح شکل گیری کریستالهای کلسیم بصورت ستونی به پوسته استحکام می بخشد. رشته های پروتئینی ماتریکس آلی بصورت موازی با سطح غشاء پوسته شکل می گیرند.مشکلات موجود در شکل گیری ماتریکس آلی حتی در صورت وجود ضخامت کافی در پوسته  اثر منفی بر استحکام پوسته دارد. پوسته هایی با لایه ماتریکس ضعیف، شکننده تربوده و مستعد شکستگی هستند.

ساختمان پوسته

لایه پرچین کریستالینه:

لایه کریستالین از کریستالهای متراکم کلسیم به فرم پرچین ساخته شده است. این پرچینهای کریستال کلسیم بمنظور افزایش استحکام حالت عمود به سطح پوسته دارند. پرچینها سپس بصورت پروتئوسرامیک با هم چفت شده و باعث افزایش استحکام می گردند. اکثریت کریستالها بصورت کربنات کلسیم همراه با مقدار کمی کربنات منیزیوم و تری کلسیم فسفات می باشد. لایه کریستالینه بیشترین قسمت ضخامت پوسته را ساخته و نیروی مکانیکی ایجاد می کند. مقدار رسوب پوسته بر روی تخم مرغ توسط مدت زمان ماندن در رحم و میزان انتقال کلسیم از طیق مایع رحمی مشخص می شوند. هر مرغ بطور نرمال در هر روز  مقدار ثابتی از پوسته را می سازد که مستقل از سایز تخم مرغ می باشد. با افزایش سن مرغ و بزرگتر شدن سایز تخم مرغ ضخامت پوسته کاهش می یابد. همچنین میزان این کاهش تحت تاثیر جیره و ژنتیک پرنده می باشد. استرس حرارتی و بیماریها تاثیر منفی بر روی ضخامت پوسته تخم مرغ دارند.

لایه کریستال عمودی:

لایه بیرونی پوسته لایه کریستال عمودی است که لایه نازکی از کریستالهای کلسیم متراکم بوده که به سطح پوسته عمود هستند و باعث سفتی وصافی سطح پوسته می گردند.

لایه رنگدانه:

رنگدانه های پوسته در انتهای مراحل کلسیفیکاسیون پوسته رسوب می کنند.  رنگ سفید و قهوه ای پوسته در نتیجه رسوب رنگدانه یکسان بمیزان گوناگون در کوتیکول و لایه خارجی کلسیفیه پوسته میباشد. گوناگونی رنگ پوسته در نتیجه تر کیب رنگهای روشن می باشد. اصلی ترین رنگدانه های پوسته پروتوپورفیرین وبیلی وردین می باشد که درطی متابولییسم هموگلوبین تولید می شوند و کار حمل مولکولهای اکسیژن را برعهده دارند. این رنگدانه ها توسط خون از کبد به رحم منتقل می گردند. تولیدرنگدانه در طیورجوان بیشتراست و تدریجا با افزایش سن کاهش می یابد. رنگ پوسته در مرغان مسن توسط برنامه تولک بری بازسازی می گردد. بیماریهایی که برروی دستگاه تناسلی مرغ تاثیر می گذارند منجر به از دست دادن رنگدانه می گردند. حضور لکه های رنگی پوسته در تخم مرغهای قهوه ای بیشتر بوده و نشان دهنده رسوب غلظت بالایی از رنگدانه می باشد.حضور این لکه ها در طیور تجاری با کمک انتخاب های زنتیکی بطور موفقیت آمیزی کاهش یافته است.

کوتیکول:

خارجی ترین لایه پوسته کوتیکول می باشد. این لایه، لایه پروتئینی غیرکلسیفیه می باشد که قبل از ترک رحم به پوسته اضافه می گردد. کوتیکول مسئول ظاهر صاف و براق تخم مرغ تازه گذاشته شده می باشد که از نفوذ میکروارگانیسم ها بداخل تخم مرغ ممانعت می نماید. شستن تخم مرغ باعث حذف این لایه می گردد. بر روی سطح کوتیکول سوراخهایی وجود دارد که مسئول تبادلات گازی است. ورود اکسیژن و خروج دی اکسید کربن و از دست دادن رطوبت از طریق این سوراخها صورت می گیرد. هر تخم مرغ حاوی 6500 سوراخ می باشد که بیشترین مقدار آن در انتهای پهن تخم مرغ موجود است.

لکه های گوشتی وخونی:

وجود لکه های گوشتی وخونی از نظر مصرف کنندگان مطلوب نمی باشد. لکه های خونی معمولا نتیجه خونریزی در فولیکولهای تخمدان در طی اوولاسیون ویا قبل از آن می باشد. این لکه ها ممکن است درسفیده یا زرده وجود داشته باشند. لکه های گوشتی دانه ای وتیره بوده و در آلبومین دیده می شوند. علت آن وجود دبری های سلولی است که قبل از تشکیل غشاهای پوسته از اویدوکت به تخم مرغ منتقل میگردند. لکه های گوشتی ممکن است همان لکه های خونین باشندکه روزهای قبل از اوولاسیون خونریزی هایی رخ داده شده و سپس هموگلوبین تجزیه شده و رنگشان تیره تر شده باشد. لکه های گوشتی و خونی در تخم مرغهای پوسته قهوه ای بیشتر دیده می شود.

تغذیه:

استحکام پوسته بوسیله متابولیسم کلسیم در مرغان مشخص می گردد که جریان کلسیم از دان و استخوان بسمت رحم می باشد. در حقیقت روزانه 2.5-2 گرم کلسیم برای هر تخم مرغ بدون توجه به سایز آن مصرف می گردد. این نیاز کلسیمی باید اساسا توسط دان تامین گردد. ولی ممکن است پرنده نیاز کلسیمی خود را بمنظور مصرف در تشکیل پوسته تخم مرغ، ازاستخوان ها تامین نماید. مقدار کلسیم مصرف شده از این استخوانها جهت شرکت درپوسته سازی بستگی به میزان و مقدار کلسیم جذب شده از دستگاه گوارش دارد. زمانیکه کلسیم لازم توسط جیره پرنده تامین گردد استخوانها در زمان توقف پوسته سازی مقدار کلسیم خود را جایگزین و تکمیل می نمایند. اگر میزان کلسیم جیره ناکافی باشد کلسیم از قشر استخوانها به سمت رحم حرکت خواهد کرد تا سطوح کافی ومناسبی از کلسیم جهت شکل گیری پوسته دردسترس باشد.ادامه کمبود کلسیم منجر به بروز نرمی استخوانها، کاهش تولید ودر صورت کمبود حاد موجب توقف تخمگذاری خواهد شد مگراینکه پرنده وارد مرحله تولک شده ویا کاهش سطح استروژن را تجربه کند.کیفیت پوسته برای مدت طولانی بدون حضور سطوح کافی کلسیم، فسفر، ویتامین دی، سایر ریز مغذی ها مثل منیزیوم، آهن، مس، منگنز، روی نمی تواند در حد مطلوب باقی بماند.برخی ویتامین های گروه ب مانند اسیدفولیک ، B12 ونیاسین دارای اثرات مثبتی بر روی پوسته تخم مرغ می باشند. بالانس بودن الکترولیتهای جیره برای حفظ کیفیت پوسته ضروری بوده ومعدنی شدن پوسته را تحت تاثیر قرار می دهند. باید از حضورسطوح بالای کلرید درجیره جلوگیری شود.جایگزینی بخشی از سدیم جیره با بی کربنات سدیم (جوش شیرین) دارای اثر مثبت بر روی کیفیت پوسته خواهد بود. حضور ویتامین دی نیز برای جذب روده ای کلسیم وفسفر ضروری است. فسفر در سطوح پایینی در پوسته حضور دارد ولی وجود آن جهت جذب کلسیم به ماتریکس استخوان ومعدنی شدن پوسته ضروری است. تغذیه شبانه یا در هنگام عصروبا سایز درشت منابع کلسیمی جذب کلسیم از دان را توسعه می دهد. تعیین سطوح کلسیم وفسفر جیره باید بر اساس سطوح تولید در نظر گرفته شود. مرغانی که دارای تولیدی بالاتر از استاندارد سویه می باشند نیاز بیشتری به کلسیم جهت تشکیل پوسته خواهند داشت و  بنابراین غلظت کلسیم وفسفر جیره باید متناسب با درصد تولید گله باشد.


Reference: www.hyline.com

         

(گروه تحقیق و توسعه کارخانه خوراک و مکمل سازی رضوان دانه تبریز)

 

تاریخ ارسال: چهارشنبه 2 آبان 1397