استروئیدها و ویتامین D3

استروئیدها ترکیبات فعال بیولوژیکی هستند که ویژگی اصلی ساختاری آنها این است که دارای 4 حلقه متصل به همدیگر هستند که بنام های A،B،C وD نامگذاری می شوند. حلقه های A ،B وC دارای ساختار سیکلوهگزانی هستند و حلقه D دارای ساختار سیکلوپنتانی است. وظیه عملکردی استروئیدها در بدن حیوانات و گیاهان تحت تاثیر زنجیر جانبی متصل به حلقه D و همچنین اکسیداسیون و محل برش حلقه ها قرار دارد.

                                                    

تمامی مولکول های استروئیدی بدن می توانند یکی از 2 وظیفه مهم زیر را داشته باشند:

اول اینکه برخی از استروئیدها در ساختار غشای سلولی حضور دارند و به آن خاصیت سیالیت یا membrane fluidity می دهند و دوم اینکه برخی دیگر از ترکیبات استروئیدی به عنوان سیگنال های سلولی عمل می کنند. صدها ترکیب استروئیدی را میتوان در گیاهان، حیوانات و قارچ ها پیدا کرد.  به عنوان مثال یکی از اعضای خانواده بزرگ استروئیدها، کلسترول می باشد . کلسترول در بدن حیوانات چند وظیفه مهم دارد که عبارتند از :

  • تولید هورمون های جنسی
  • ساخت بافت های بدن
  • تولید فراورده های صفراوی
  • پیش ساز ویتامین D3

بنابراین برخلاف تصور عموم کلسترول همیشه نقش بد و منفی در بدن ندارد و سلول های بدن بدون کلسترول نمیتوانند به فعالیت طبیعی خود ادامه دهند. همان طور که در سطور فوق ذکر شد کلسترول پیش ساز ویتامین D3 در حیوانات می باشد به طوری که ابتدا کلسترول به 7 دهیدروکلسترل تبدیل می شود . اما این همه داستان نیست!! چراکه هنوز ساختار حلقوی استروئیدی در ماده اخیر حفظ شده است، اینجاست که اشعه ماورای بنفش با قدرت فوق العاده خود ظاهر شده و با انرژی خود حلقه B موجود در ساختار استروئیدی را می شکند و آن را تبدیل به کوله کلسیفرول یا ویتامین D3 می کند.

                         

اما هنوز ویتامین D3 یا کوله کلسی فرول فعالیت بیولوژیکی ندارد و برای اینکه خاصیت هورمونی خود را نشان بدهد باید ابتدا در کبد و سپس در کلیه ها هیدروکسیله (افزودن گروه های oH به یک ماده آلی را هیدروکسیله شدن می گویند) شود به طوری که ویتامین D3 در کبد ابتدا به 25 هیدروکسی کوله کلسیفرول و سپس در کلیه ها به 1و25 دی هیدروکسی کوله کلسیفرول تبدیل خواهد شد .

منبع :

 Russell McDowell, L.2008. Vitamins in Animal and Human Nutrition. Wiley-Blackwell

(گروه تحقیق و توسعه کارخانه خوراک و مکمل سازی رضوان دانه تبریز)

تاریخ ارسال: يکشنبه 20 آبان 1397