عوامل ایجاد کننده نقرس در گله های طیور

عوامل متعدد تغذیه ای، عفونی و مدیریتی می توانند باعث بروز نقرس در گله های طیور شوند. که به ترتیب به بررسی آنها خواهیم پرداخت... 

عوامل تغذیه ای:

در میان عوامل تعذیه ای  سطح مواد معدنی، ویتامین ها و همچنین پروتیین جیره میتواند در بروز نقرس نقش داشته باشد. افزایش سطح کلسیم جیره در کنار پایین بودن سطح فسفر قابل دسترس (عدم تعادل نسبت کلسیم به فسفر) زمینه ساز رسوب سنگ های های اوراتی (کریستال های کلسیم – سدیم – اورات) در کلیه ها می شود. فسفر موجود در جیره خاصیت اسیدی کننده به ادرار می دهد و زمانی که سطح فسفر در جیره پایین می آید شرایط برای تشکیل سنگ های اوراتی فراهم خواهد شد چرا که این سنگ ها در pH قلیایی ادرار بهتر تشکیل می شوند. سطح سدیم دریافتی پرنده نیز در ایجاد نقرس دخیل است. مسمومیت با سدیم استرس متابولیکی بر کلیه ها ایجاد می کند. همچنین استفاده زیاد از جوش شیرین در جیره به دلیل خاصیت قلیایی کننده ای که دارد باعث افزایش pH ادرار و تشکیل سنگ های کلیوی می شود. همچنین آب های سخت با سطوح زیاد نمک، فشار کاری زیادی به کلیه وارد میکنند که میتوانند کارایی کلیه را کاهش دهند. از سوی دیگر فزونی سولفات در جیره باعث کاهش بازجذب کلسیم شده که نتیجه آن افزایش دفع کلسیم از ادرار و زمینه ساز نقرس در گله های طیور می شود.  

ویتامین ها:

سطوح بالای ویتامین D3 میتواند باعث افزایش جذب کلسیم از روده شود که همین امر یک شرایط مطلوب را برای بروز کریستال های اوراتی فراهم خواهد کرد. همچنین کمبود طولانی مدت ویتامین A باعث آسیب به اپیتلیوم توبول های کلیوی و تجمع اورات در بافت مزبور خواهد شد. البته نقرس ناشی از کمبود یا فزونی ویتامین در گله های طیور صنعتی به ندرت دیده می شود.

پروتیین: 

کلیه ای که سالم باشد تحت تاثیر سطوح بالای پروتیین قرار نمی گیرد. با این وجود دریافت جیره ای با پروتیین خام بیش از 30 درصد برای بافت کلیوی آسیب دیده میتواند خطرناک باشد، چراکه چنین سطحی از پروتیین خام باعث افزایش تولید اسید اوریک میشود که برای کلیه آسیب دیده، خطرناک می باشد. همچنین وجود منابع پروتیینی تقلبی و آلوده به اوره نیز میتواند گله را به سمت نقرس هدایت کند. 

عفونت های ویروسی:

سویه هایی از ویروس مولد برونشیت (IBV) که توانایی تهاجم به نفرون های کلیوی را دارند می توانند باعث تفریت و تلفات بالا در گله های طیور شوند. این ویروس اگر به صورت عمودی منتقل شود می تواند بر بافت کلیه جوجه­ های جوان تاثیر بگذارد. آسترویروس ها نیز می توانند در طیور باعث بروز نقرس شوند. آستروویروس ها باعث آسیب به بافت کلیوی و رسوب اسید اوریک در این بافت می شوند. همچنین ابتلا به ویروس IBD (بیماری بورس عفونی) یکی از عوامل مستعد کننده گله به نقرس می باشد.

ناهنجاری های متابولیکی و مایکوتوکسین ها:

آسیت و شرایط هیپوکسی میتواند باعث افزایش تولید اسید اوریک شود. آسیت در سنین ابتدایی می تواند باعث بروز علایم نقرس در گله ها شود. همچنین اوکراتوکسین و بقایای آفت کش ها و حشره کش ها در نهاده های دامی می توانند باعث التهاب در توبول های کلیوی و آسیب به بافت کلیه شوند.

نقش عوامل مدیریتی در بروز آسیت:

محرومیت گله از آب آشامیدنی می تواند باعث بروز نقرس در گله شود. دمای نامناسب در روزهای نخستین پرورش (دمای بسیار بالا یا بسیار پایین) می تواند بر دمای آب آشامیدنی سالن تاثیر بگذارد متاسفانه طیور تمایلی به مصرف آب بسیار گرم یا بسیار سرد ندارند که همین موضوع میتواند باعث کاهش دریافت آب توسط پرندگان و افزایش ریسک نقرس در گله شود. همچنین ناکافی بودن تعداد آبخوری ها و یا نیپل ها و تنظیم نامناسب ارتفاع آبخوری ها نیز می تواند باعث کاهش دریافت آب شود. همچنین افزایش بیش از اندازه زمان تشنگی پیش از واکسیناسیون نیز باعث بروز استرس در بافت کلیوی می شود. کاهش بیش از اندازه pH آب نیز می تواند باعث کاهش تمایل جوجه ها برای مصرف آب و زمینه ساز نقرس شود.

مدیریت نامناسب جوجه کشی:

نگهداری نامناسب تخم مرغ های نطفه دار و عدم تنظیم شرایط مناسب در دستگاه جوجه کشی و اتاق نگهداری جوجه ها در کنار نگهداری طولانی مدت جوجه ها در هچری و یا ماشین حمل و نقل می تواند زمنیه ساز بروز نقرس در گله های طیور شود. از سوی دیگر فاکتورهای مدیریتی دیگری همچون رطوبت و تهویه مناسب و جلوگیری از تغییرات روزانه ناگهانی در سالن طیور میتواند در پیشگیری از نقرس موثر باشد.  

بررسی سایر موارد که میتوانند باعث بروز نقرس شوند:

آنتی بیوتیک هایی که از طریق کلیه دفع می شوند زمانی که بیش از دوز یا مقدار توصیه شده تجویز می شوند میتوانند فشار زیادی را به کلیه تحمیل کنند. مشتقات فنلی و کرزولی نیز میتوانند تاثیرات سمی بر بافت کلیه داشته باشند همچنین دوز بالای سولفات مس در آب آشامیدنی به دلیل کاهش مصرف آب آشامیدنی میتوانند در بروز نقرس نقش داشته باشد.

منبع:

http://www.thepoultrysite.com

 

                                            (گروه تحقیق و توسعه شرکت تولیدی بازرگانی رضوان دانه تبریز)  

تاریخ ارسال: چهارشنبه 11 ارديبهشت 1398